Prace Adama Chętnika pozwalają w pewien sposób uporządkować ciąg patriotycznych postaw naszych kurpiowskich przodków. Poniżej niektóre z nich:
- Pod wsią Kozioł Kurpie rozbili oddział wojsk szwedzkich – rok 1605;
- 1655 Kurpie w oddziałach Stefana Czarneckiego;
- W 1702 roki ludność puszczańska znów staje do walki. Pod wsią Mały Płock miejscowi mieszkańcy odnoszą efektowne zwycięstwo nad oddziałem szwedzkim. Puszczacy dzielnie pilnują wejścia do puszczy, w której ukryli swoje rodziny i dobytek;
- 1708 rok bitwa pod Kopańskim Mostem;
- 1733 rok śmierć bohatera Kurpi Stacha Konwy i opowiedzenie się mieszkańców puszczy po stronie Stanisława Leszczyńskiego;
- W roku 1736 specjalna uchwała sejmowa wzywała do „poskromienia samowolnych Kurpikó z okolic Kolna, Nowogrodu, Czerwonego, Kupisk;
- Pospolite ruszenie nadnarwiańskie rok 1767 rok. W Ziemi Łomżyńskiej, Wiskiej i Nurskiej formowano oddział strzelców, kosynierów i pikinierów;
- Tadeusz Kościuszko w 1794 roku ofiarował Kurpiom 50 zł jako dowód wdzięczności za bohaterstwo w walce. dziękował też niejakim Pieścińskim za ukrycie armaty przed Prusakami;
- Kurpie walczą po stronie Napoleona pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego;
- Obrona Ostrołęki 1831;
- W 1869 oddziały Kurpiów walczą pod pułkownikiem Wolskim i generałem Padlewskim;
- Podjęcie uchwały o pomocy dla Japonii 1904 rok;
- Walka o język polski w szkole i gminie w latach 1905-1906;
- Masowy opór wobec wywózek do Rosji 1914-1915;
- Zaangażowanie w plebiscyt na Mazurach, walka z bojówkami na pograniczu – 1919-1920;
- 1939 udział w wojnie obronnej;
- 1944 walka o wyzwolenie Warszawy.
