Kliknijmy w wyszukiwarkę internetową hasło „społeczna kontrola” i bez trudu dowiemy się co to jest, kto i jak ją może realizować, komu ona służy.
Organy publiczne poddane takiej kontroli lepiej wypełniają swoje powinności i jest to jeden z podstawowych elementów państwa demokratycznego. Społeczna kontrola – to rozmaite środki u używane przez społeczeństwo w celu przywołania przedstawicieli władzy i administracji publicznej do porządku, w sytuacjach, które uznaje za szkodliwe społecznie.
Idea ta umożliwia mieszkańcom badanie, sprawdzanie i ocenianie administracji publicznej. Oznacza to, że wymienione przez Konstytucję RP środki może stosować każdy obywatel (tzw. skarga powszechna) i dzięki nim ingerować w działalność administracji publicznej. Spośród nich, najczęściej słyszymy o skardze – jest to tzw. actio popularis.
Do wyrazów kontroli społecznej zaliczamy m.in. organizacje pozarządowe, zapytania, skargi, wnioski, petycje, udział w wyborach czy konsultacjach społecznych, udzielenie informacji w myśl prawa prasowego czy ustawy o dostępie do informacji publicznej, praca ławników w sądach, udział w różnego rodzaju komisjach i gremiach społecznych itp.
Idea kontroli społecznej jest liberalna ze względu na to, że jej przedmiotem może być wszystko. Ma bardzo szeroki zakres i dowolność kryterium. Każdy przejaw kontroli powinien być uwzględniany przez administrację publiczną i dawać impuls do poprawiania działań.
O tym jak ona widziana w naszej „małej Ojczyźnie” samorządowej wspominałem niejednokrotnie. Spójrzmy jedynie na jeden szczegół. „Atak”, „mącenie”, „złośliwość”, „nękanie”, „brak współpracy” – to tylko niektóre określenia kierowane pod adresem tych, którzy ośmielą się wcielić w życie któryś z elementów tej społecznej kontroli. Czyżby jakiś lęk? Pomimo, iż pewne zasady i normy raczej powinny być już standardem, to póki co, mamy co mamy.
Pytanie komu i dlaczego ona przeszkadza, pozostaje wciąż otwarte…
