Ksiądz profesor Witold Jemielity w swej pracy, Szkolnictwo w Guberni Łomżyńskiej, Warszawa 1994 na stronach 92-93 podaje tygodniowy plan zajęć w szkołach początkowych w 1871 roku. Zajęcia w szkołach prowadzone były przez sześć dni w tygodniu i odbywały się w czterech grupach. Obejmowały one:
-
grupa I – czytanie i pisanie, religie, liczenie, rysunki;
-
grupa II – sprawdzanie zadań, religia, rysunki, arytmetyka, czytanie po rosyjsku, kaligrafia, czytanie w języku ojczystym, liczenie, czytanie po rosyjsku;
-
grupa III – czytanie w języku ojczystym, sprawdzanie zadań, arytmetyka, rosyjski, religia, pisanie po rosyjsku, rysunki, kaligrafia,
-
grupa IV – pisanie po rosyjsku, sprawdzanie zadań, rysunki, czytanie w języku ojczystym, kaligrafia, arytmetyka, religia.
W niektórych szkołach były jeszcze prace ręczne pięć razy w tygodniu i śpiew dwa trzy razy w tygodniu. Zapoznawano też dzieci z wagami i miarami oraz pieniędzmi używanymi w Cesarstwie Rosyjskim i Królestwie Polskim. Przed i po lekcjach dzieci odmawiały modlitwę, w której wymawiano imię cara. Na początku XX wieku rok szkolny rozpoczynał się 15 sierpnia i trwał do 30 czerwca. Dzieci w większości uczęszczały do szkoły w okresie zimowym. W okresie wiosenno letnim dzieci były angażowane do posług domowych. Były cztery oddziały: wstępny, pierwszy, drugi i trzeci. Po skończeniu trzeciego oddziału uczeń szedł do gimnazjum lub do terminu. Ławki szkolne były długie na 7-8 uczniów. Nad tablicą wisiał „orzeł carski”, portret cara i krzyż. Obowiązywał też „kodeks karny” za karę pozostawało się w szkole, stało w kącie lub dostawało „łapę”. Do pisania używano atramentu i kałamarzy.
Źródło: ks. Robert Czarnowski, U kolebki życia Prymasa Tysiąclecia, Łomża 2001
