Jedną z form wpływania mieszkańców na to co dzieje się w ich najbliższym otoczeniu są konsultacje społeczne. To podczas nich mieszkańcy mogą dzielić się pomysłami, zgłaszać wątpliwości. Słabość konsultacji społecznych tkwi w tym, iż nie są one wiążące dla władz samorządowych. Władze mogą je wziąć pod uwagę, ale nie muszą. Bywa, iż praktycznym jedynym celem ich ogłoszenia, to jedynie wypełnienie ustawowego obowiązku. Ustawowo tylko nieliczne decyzje władz muszą być konsultowane. Mieszkańcy widząc to, także z dużą rezerwą odnoszą się do ich sensowności. W tych uwarunkowaniach tworzy się więc błędne koło.
Jednak może warto przerwać owe błędne koło i zainspirować radnych do podjęcia uchwały określającej lokalne praktyczne zasady prowadzenia dialogu. Uchwała ta określi m.in. przypadki kiedy konsultacje są prowadzone, nawet pomimo braku ustawowego obowiązku, zasady ich wpływu na decyzje władz, czy kwestie techniczne ich przeprowadzenia lub też tworzenie gminnych komisji dialogu społecznego. Pozwoli to na urealnienie sensu ich przeprowadzania i da mieszkańców praktyczne narzędzie do współdecydowania o tym, co dzieje się w ich gminie. Mieszkańcy mają przecież swój głos nie tylko podczas wyborów samorządowych. Dzięki nim władze pozostają w bliskim kontakcie z mieszkańcami i mogą właściwie reagować na ich potrzeby. Co słuszne wynika z idei tej służby społecznej.
Konsultacje to nie tylko spotkania z mieszkańcami, składanie pisemnych uwag, ale też mogą one odbywać się za pomocą SMS-ów, sondaży internetowych, bądź poprzez spotkania z ekspertami. Tego rodzaju praktyki, to standard wspólnot samorządowych mających w swym centrum działania ogół mieszkańców danej wspólnoty samorządowej.
