Dzieje gminnej oświaty cd. – Lelis

Lelis

Pierwsza powszechna szkola w Lelisie narodziła się wraz z odzyskaniem niepodległości w 1918 roku. Powołano ją z inicjatywy ks. Jagodzińskiego, Jana Parzycha i Władysława Pyskło. Początkowo mieściła się w prywatnym budynku Franciszka Mroza. Pionierką kadry nauczycielskiej była Stefania Orzechowska. W okresie międzywojennym szkoła była skromną placówką jednoklasową, realizującą program klas I–III. w której wynagrodzenie nauczycieli stanowiło tzw. zsyp” – czyli dary żywnościowe od rodziców. Od rodziców. Mimo trudnych warunków szkoła systematycznie rozrastała się¹.W roku 1922 w szkole w Lelisie uczyło się 44 uczniów, a w 1932 r. – 65 uczniów. W 1929 r. nauczycielem był Teofil Olszewski (1929 r.).². W tej 1-klasowej szkole rozkład uczniów przedstawiał się następująco: rok 1922 – 44, 1923 – 60, 1924 – 75, 1925 – 68, 1926 – 73, 1930 – 57, 1932-65³ .

W roku szkolnym 1925/26 w miejscowości tej funkcjonowała szkoła z 1 izbą lekcyjną o powierzchni 20 m^2. oraz 1 inne pomieszczenie. Podobnie było w roku szkolnym 1930/31⁴ Uczęszczało do niej 68 uczniów. Pracowało w niej 1 nauczyciel, a tygodniowo było 34 godzin zajęć⁵. W 1926 roku szkoła miała 3 oddziały i 1 klasę. Uczyło się w niej 60 uczniów Kierownikiem szkoły była Maura Kalinowska. Pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych, w podzięce za pomoc w stanowieniu Niepodległej podpisali się uczniowie szkoły: Bronisława Gromek, Czesława Kluska, Stanisława Prachniak, Władysław Gromek, Marianna Stodolska, Stefania Mrozek, Eleonora Mrozek, Stanisława Sęk, Józef Piersa, Antoni Parzych, Czesława Orzechowska, Franciszek Dembek, Rozalia Mażewska, Aleksander Wodeńka, Aleksander Jasiński, Konstanty Nalewajk, Czesław Parzych, Aleksander Kurpiewski, Antonina Mrozek, Franciszka Mrozek, Stanisława Haberka, Franciszek Mrozewski, Bronisława Krystianiak, Aleksander Puchalewski, Czesław Mażewski.⁶.

Henryk Karczewski ur, 1928 r. w Durlasach tak wspomina szkołę w Lelisie: ”Urodziłem się w 1928 roku. Gdy miałem siedem lat poszedłem do szkoły do Lelisa. W naszej wiosce szkoła powstała dopiero po wojnie. Cała wieś pracowała przy jej budowie, ja też pracowałem. Będzie służyć wszystkim przyszłym pokoleniom. Szkoła w Lelisie była w prywatnym domu Pyskłów, nauczycielem był Aleksander Gontarzewski. Miałem jeden zeszyt do polskiego i drugi do rachunków. Tornister wyglądał jak torba obrokowa dla konia. Razem z zeszytami nosiłem w nim 25 patyków z bzu uciętych, oskrobanych z kory i związanych sznurkiem. Służyły do nauki liczenia. Długopisów nie było. Do pisania miałem pióro (stalówkę), które wkładałem w rozcięty u dołu patyk (stanowiący obsadkę) i wiązałem nitką żeby nie wypadało. Pióra maczaliśmy w atramencie i pisaliśmy…W 1932 roku pobudowali gminę w Lelisie. Wójtem był Piersa ze wsi Nasiadki i funkcję tę pełnił jeszcze po wojnie. Gdy w 1939 roku weszli Niemcy szkołę i polskie urzędy zamknięto…”⁷.