Dzieje gminnej oświaty cd. – Olszewka

Olszewka

Jerzy Kijowski pisał: „…Szkolnictwo w Olszewce sięga jeszcze XIX wieku – dowiadujemy się z kolejnych informacji z cyklu „Oświata w gminie’ zamieszczonym w numerze 5 (8) z sierpnia 2006 r. – nauka odbywała się wówczas w domach prywatnych. Na początku XX wieku w centrum wsi powstał okazały budynek o ciekawej architekturze z przeznaczeniem na szkołę. W latach międzywojennych pracowało w nim dwoje nauczycieli. Do tej szkoły uczęszczali uczniowie z Olszewki, Szwendrowego Mostu, Przystani, a nawet Białobrzegu Dalszego…”¹.

„..Wieś Olszewka składa się z 37-miu osad czyli kolońij i  3-ch morgowników, to jest takich, co na jednym morgu gruntu siedzą. Dymów ma 57. Ludności wszystkiej, oprócz dzieci nie mających jeszcze lat ośmiu, jest 306 dusz; w tej liczbie umiejących czytać znajduje się 181, a takich, co napisać potrafią, 51. Nie umiejących czytać ani pisać jest 125. Szkołę mamy w gminie,  we wsi Kadzidle, którą co  rok opłacamy. Ale cóż z tego, kiedy do niej mamy 10 wiorst! Z tego powodu ani jedno dziecko od nas w niej się nie uczy, tylko sami jak możera’ staramy się, aby swoje dzieci oświecać. I jakoś przy pomocy Bożej więcej nas jest czytelnych, niż nieoświeconych, bo teraz, dzięki Bogu, lepiej lud bierze się do nauki, niźli pierwej. Spodziewam się, że za 10 lat zaledwie już czwarta część zostanie tych ciemnych, co to tylko głowami potrząsają i mówią: „Co tam uczyć się! mój dziad i ojciec nie byli uczeni, a chleb jedli!”² – tak o oświacie na terenie wioski pisał Józef Pawłowski z Olszewki na łamach Gazety Świątecznej,.

Nową szkołę w wiosce pobudowano w 1920 roku. Wówczas jej kierownikiem był Stanisław Kubrak³. W roku szkolnym 19205/26 miała 2 izby o powierzchni 103,2 m²⁴. W 1926 roku kierownikiem szkoły był Bolesław Rąowski, pracowało w niej 2 nauczycieli, uczyło się 86 uczniów⁵ Pracowali w niej m.in. Maria i Mieczysław Gudz (1929), Koczoń odszedł w 1929⁶, Nauczycielka Maria Gudz pracował w szkole w 1933 i 1934⁷. W roku szkolnym 1925/26 w miejscowości tej funkcjonowała szkoła z 2 izbami lekcyjnymi o powierzchni 103,8 m^2…Dodatkowo były w niej 2 pomieszczenia dla nauczycieli. Uczęszczało do niej 87 uczniów. Pracowało w niej 2 nauczyciel, a tygodniowo było 64 godziny zajęć. Szkoła miała 208 m² powierzchni w roku szkolnym 1930/31⁸. W poszczególnych latach ilość uczniów przedstawiała się następująco: 1922- 43, 1923 – 57. 1924 – 46, 1925 – 55, 1930 – 110⁹.

Pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych, w podzięce za pomoc w stanowieniu Niepodległej, w 1926 roku podpisali się uczniowie szkoły: Wincenty Pierzchała, Władysław Kilimon, Aleksander Augustyniak, Józef Mierzejewski, Aleksander Wołosz, Józef Wołosz, Halina Bąkowska, Władysława Wołosz, Czesława Wołosz, Czesława Kraśniewska, Władysława Wyszołmirska, Czesława Wołosz, Julia Cuchta, Stanisława Laskowska, Aleksandra Wołosz, Czesław Dobek, Aleksander Dawid, Antoni Kaliszewski, Józef Wołosz, Damazy Pierzchała, Czesław Laćkowski, Genowefa Gers, Stanisława Wołosz, Stanisław Pawłowski, Stefan Pianka, Władysława Prusaczyk, Genowefa Wołosz, Anna Wołosz, Stanisława Horoszewska, Genowefa Ciak, Józefa Wołosz, Wincenty Gers, Stanisława Grygorczyk, Stanisław Piątkowski, Jadwiga Lenkiewicz, Stefania Kluczkowska¹⁰