Określone w ustawach o samorządzie kompetencje poszczególnych władz czasami są trudne do rozgraniczenia. Zadania gminy, powiatu i województwa częściowo się pokrywają. Bywa, że któreś z nich uchyla się od odpowiedzialności np. za kawałek drogi i przerzuca ją na inne.
Gmina. odpowiada za większość spraw i rzeczy, z którymi mieszkańcy stykają się na co dzień – kiedy wynoszą śmieci, idą do lekarza albo walczą o miejsce w przedszkolu. O ile o kształcie obowiązujących na terenie gminy przepisów (jeśli nie regulują ich nadrzędne akty prawne) decydują radni, o tyle nad ich wprowadzeniem w życie i realizacją czuwa wójt.
Kompetencje gminy:
- odpowiada za przedszkola i szkoły z gimnazjum włącznie;
- kulturę, a więc np. działanie muzeów, galerii, bibliotek;
- finansuje ochronę zdrowia, np. przychodnie i poradnie;
- zapewnia mieszkańcom bezpieczeństwo (finansuje straż miejską i np. montuje na ulicach kamery);
- w pewnym zakresie zajmuje się pomocą społeczną (np. wypłaca zasiłki, zapewnia
- przynajmniej teoretycznie – mieszkania socjalne;
- podejmuje działania przeciwdziałające bezrobociu (np. prace publiczne);
- zarządza nieruchomościami i przestrzenią gminną;
- w pewnym zakresie dba o infrastrukturę, a więc m.in. o drogi, ścieżki rowerowe, gminny transport;
- ochrona środowiska, odbiór i wywóz odpadów oraz nieczystości;
- w jej kompetencjach jest też utrzymywanie i budowanie miejsc służących rekreacji i uprawianiu sportu;
- zajmuje się handlem: lokalnymi targami, kiermaszami itd.
