Wysoki poziom partycypacji obywatelskiej, to warunek pomyślnego funkcjonowania państwa demokratycznego. Obecnie obserwuje się jeszcze niezbyt wysokie zainteresowanie społeczeństwa polityką i problemami społecznymi. Ludzie rzadko podejmują wspólne inicjatywy, które miałyby na celu uczestniczenie w życiu społecznym. A współpraca oraz wymiana społeczna prowadzi do pomnażania dobra wspólnego.
Społeczeństwo obywatelskie to ogół niepaństwowych instytucji, organizacji i stowarzyszeń cywilnych działających w sferze publicznej. Są one autonomiczne, powstają oddolnie i charakteryzują się na ogół dobrowolnym uczestnictwem swoich członków. Inaczej mówiąc społeczeństwo obywatelskie to „trzeci sektor”, czyli grupy nieformalne, stowarzyszenia, fundacje oraz ruchy społeczne, które są niezbędne w życiu każdej wspólnoty.
Nasza PRL-owska przeszłość narodowa stanowi jedną z przyczyn słabej aktywności obywatelskiej. Z tego okresu pozostał wysoki poziom nieufności do władzy, postrzeganie państwa jako wroga społeczeństwa, wykorzenienie tradycji narodowej wzorów obywatelskich, zaszczepienie postawy roszczeniowej wobec państwa i innych obywateli, a także skompromitowanie pojęcia pracy społecznej. Okres PRL-u i istniejącego socjalizmu rozwinął w ludziach postawę roszczeniową i mentalność anty obywatelską.
Przed okresem transformacji apatia społeczna wśród społeczeństwa była spowodowana systemem politycznym, jakim był autorytaryzm. Presja ekonomiczna i komercjalizacja stosunków społecznych sprawiają, iż w społeczeństwie odczuwa się poczucie bezradności i wyobcowania. To z kolei wpływa na problemy współpracy między ludźmi, którzy zachowują dystans wobec inicjatyw obywatelskich.
Z udziałem w życiu społeczeństwa obywatelskiego wiąże się zaufanie do ludzi. Zaufanie wzmaga aktywność obywatelską. Pojawiający się wśród sprawujących różnego rodzaju funkcje społeczne brak otwartości, indywidualizm, monopol na władzę i wiedzę, silne ukierunkowanie na sukces w sferze materialnej, także negatywnie skutkuje na rozwój zaufania do ludzi. To z kolei wpływa na bierność Polaków, którzy nie mają poczucia realnego wpływu na sytuację w Polsce, a także swojej społeczność lokalną.
W grupie czynników mentalnościowych, które nie sprzyjają budowaniu etosu obywatelskiego są także: indywidualizm, konsumpcjonizm. Innym czynnikiem takiej sytuacji jest brak w naszym społeczeństwie tzw. klasy średniej. Narastające dysproporcje społeczne stawiają opór wobec aktywności obywatelskiej. Dający się też odczuć niedobór wsparcia prawnego, finansowego czy organizacyjnego dla „trzeciego sektora” np. przez administrację państwową, samorządową są utrudnieniami dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w naszym kraju.
