Katalog zadań własnych gminy zawiera także współpracę z organizacjami pozarządowymi. Zależy ona od lokalnej specyfiki, ludzi, tradycji, zasobów lokalnych, doświadczeń.
Podstawą i punktem wyjścia tej współpracy, jest wzajemne komunikowanie się. Jest to sposób na wzajemne poznanie się, co pozwala na zrozumieć pobudki, intencje i możliwości działania obu stron. Umożliwia zweryfikowanie różnych stereotypów i poznanie rzeczywistych możliwości działania samorządu i organizacji pozarządowych oraz obszary potencjalnego współdziałania.
Rolą organizacji jest także reprezentowanie interesów mieszkańców, również w decyzjach podejmowanych przez władze lokalne. Dlatego tak ważne są różne formy partycypacji społecznej, przede wszystkim konsultacje społeczne. Dają one organizacjom możliwość wpływania na kształt decyzji podejmowanych przez samorząd, ale jednocześnie są dobrym źródłem informacji dla organizacji pozarządowych, a także okazją do zbudowania wzajemnych kontaktów.
Konsultacje odzwierciedlają wzajemne zaufanie obu stron, stąd nie powinien być to proces jednostronny. Organizacje również powinny ze swojej strony okazać to zaufanie i wsłuchać się w opinie i zdanie samorządu. Wyrazem tego jest zapraszanie przedstawicieli samorządu do rad programowych, czy komisji grantowych.
Wzajemne relacje budowane winny być w wymiarze interpersonalnym, ludzkim. Wzajemne komunikowanie się jest podstawą do budowania wzajemnego zaufania zarówno w wymiarze ludzkim, jak i instytucjonalnym. A zaufanie to, jest często czynnikiem decydującym o podjęciu współpracy.
Spoiwem partnerstwa jest dobro wspólne mieszkańców danej społeczności, dobro – które łączy partnerów i pozwala działać razem, pomimo różnic pomiędzy nimi. Partnerstwo wymaga więc zrozumienia, że jest wspólna przestrzeń publiczna, np. gmina, za którą odpowiadają wszyscy ci, którzy z niej korzystają: mieszkańcy i ich organizacje, władze lokalne, instytucje publiczne, przedsiębiorcy. I tylko wspólne działanie ich wszystkich daje szanse na pełne zaspokajanie potrzeb społecznych mieszkańców tejże gminy.
Współpraca wymaga określenia wspólnych celów odnoszących się do dobra wspólnego, istotnych dla obu stron. Partnerstwo oznacza wspólne decyzje, działania, wspólną odpowiedzialność, wkład każdego z partnerów i korzyści, które każdy z partnerów osiąga. Partnerstwo, to równorzędność partnerów. Nie oznacza to, że np. stowarzyszenie nabywa takie uprawnienia jak samorząd lokalny, tylko dlatego, że są razem w partnerstwie. Ale oznacza, że w zakresie działań realizowanych w ramach partnerstwa głos stowarzyszenia i samorządu jest równy. Wszystkie działania są tu podporządkowane głównemu celowi, jakim jest dobro wspólne.
Organizacje pozarządowe powinny mieć także świadomość, że samorząd działa w granicach wyznaczonych mu przez ustawy i że musi myśleć w kategoriach interesu zbiorowego mieszkańców, w tym także zaspokajania i godzenia potrzeb różnych grup obywateli.
Samorząd z kolei powinien patrzeć na organizacje pozarządowe nie tylko z punktu widzenia profesjonalnych dostawców usług, czy dóbr zaspokajających potrzeby mieszkańców, ale także poprzez pryzmat konstytucyjnej zasady pomocniczości, której organizacje są urzeczywistnieniem. Czasami ważniejszy od tego, czy organizacja jest profesjonalna jest fakt, że jest ona jedynym sposobem i formą aktywizowania mieszkańców, budowania więzi pomiędzy nimi, tworzenia przestrzeni dla wspólnych działań.
Opracowano na podstawie: Tomasz Schimanek – Współpraca z samorządami lokalnymi. Materiały edukacyjne dla pracowni dobra wspólnego, str. 12-14.
